Tiềm Năng của Thực Tế Tăng Cường và Thực Tế Ảo trong Y Tế: Cách Mạng Ngành Chăm Sóc Sức Khỏe

Công nghệ thực tế ảo (Virtual Reality – VR) và thực tế tăng cường (Augmented Reality – AR) đang tạo nên một cuộc cách mạng chưa từng có trong lĩnh vực y tế và chăm sóc sức khỏe. Những công nghệ tiên tiến này không chỉ thay đổi cách các bác sĩ được đào tạo mà còn cải thiện đáng kể chất lượng điều trị và trải nghiệm của bệnh nhân.

Theo nghiên cứu của Esomar Corporate, thị trường AR và VR trong y tế được dự đoán sẽ đạt hơn 7 tỷ USD vào năm 2035, với tốc độ tăng trưởng hàng năm khoảng 21.55% với thị trường phát triển nhanh nhất là Châu Á – Thái Bình Dương. Con số này phản ánh sự tin tưởng ngày càng cao của các cơ sở y tế trên toàn thế giới vào tiềm năng của công nghệ này.

Thực Tế Ảo (VR) và Thực Tế Tăng Cường (AR) là gì?

Thực tế ảo (VR) là công nghệ tạo ra môi trường mô phỏng hoàn toàn kỹ thuật số, cho phép người dùng đắm chìm trong một thế giới ảo 3D thông qua thiết bị như kính VR.

Khác với VR, thực tế tăng cường (AR) kết hợp thông tin kỹ thuật số với thế giới thực, cho phép bác sĩ nhìn thấy dữ liệu bệnh nhân, hình ảnh y khoa hoặc hướng dẫn phẫu thuật được chiếu trực tiếp lên tầm nhìn của họ trong khi thực hiện thủ thuật.

Ứng Dụng Của AR và VR Trong Đào Tạo Y Khoa

1. Mô Phỏng Phẫu Thuật 3D

Công nghệ Thực tế tăng cường và Thực tế ảo trong Y tế cho phép sinh viên y khoa và bác sĩ thực tập có thể thực hành các ca phẫu thuật phức tạp mà không gây rủi ro thực tế và lặp lại quá trình đó liên tục theo yêu cầu. Thông thường, các ca phẫu thuật đó thực tế lâm sàng có thể hiếm gặp nên việc ứng dụng Mô phỏng phẫu thuật AR sẽ giúp sinh viên và thực tập sinh có cơ hội tiếp cận và trải nghiệm, đồng thời giúp cơ sở đào tạo có thể đánh giá năng lực người thực hành qua công cụ đo lường kỹ thuật và độ chính xác thao tác trên máy.

2. Giải Phẫu Tương Tác

Sinh viên có thể khám phá cơ thể người ở dạng 3D tương tác với độ chi tiết cao, phóng to và xoay để phân tích từng bộ phận từ nhiều góc độ. Điều này giúp họ hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa các cơ quan và hệ thống, mô phỏng các bệnh lý để xem cách chúng ảnh hưởng đến cơ thể, và thực hành chẩn đoán dựa trên các dấu hiệu giải phẫu.

Hiện nay, có một số ứng dụng nổi bật có thể hỗ trợ vấn đề này như Complete Anatomy, Anatomyou VR và 3D Organon.

Ứng Dụng Của AR và VR Trong Chẩn Đoán và Điều Trị

1. Hỗ Trợ Phẫu Thuật Chính Xác

Công nghệ Thực tế tăng cường và Thực tế ảo trong Y tế cho phép bác sĩ phẫu thuật nhìn thấy hình ảnh CT, MRI được chiếu trực tiếp lên cơ thể bệnh nhân theo thới gian thực, giúp định vị chính xác vị trí khối u, mạch máu hoặc cấu trúc quan trọng với sai số dưới 1mm. Hệ thống cũng hiển thị dấu hiệu sinh tồn ngay trong tầm nhìn và kết nối với các chuyên gia từ xa để tư vấn trong lúc phẫu thuật, giảm thiểu sai sót và tăng độ chính xác trong các ca phẫu thuật phức tạp, đặc biệt trong các lĩnh vực: Phẫu thuật thần kinh, phẫu thuật tim mạch, nội soi,…

2. Giảm Đau và Hỗ Trợ Lo Âu

Nghiên cứu cho thấy công nghệ thực tế ảo tăng cường còn được áp dụng hiệu quả trong việc giảm đau cho bệnh nhân và hỗ trợ giảm lo âu đáng kể. Nhiều cơ sở điều trị đã áp dụng vào thực tế.

Ngoài ra, nền tảng AR và VR cũng cho phép tạo ra môi trường ảo cho bệnh nhân mắc các bệnh về tâm lý (PTSD, ám ảnh sợ hãi,…). Việc phơi nhiễm với giúp bệnh nhân dần làm quen và kiểm soát cảm xúc trong các tình huống giả định. Theo một khảo sát của Viện Nghiên cứu Tâm lý học Số năm 2023, hơn 70% bệnh nhân sử dụng công nghệ VR nhận xét rằng họ cảm thấy tự tin hơn và giảm đáng kể các triệu chứng căng thẳng sau mỗi buổi trị liệu.

3. Vật Lý Trị Liệu và Phục Hồi Chức Năng

AR và VR tạo ra môi trường hấp dẫn và tương tác với nhiều lợi ích vượt trội. Công nghệ này giúp động viên bệnh nhân bằng cách biến những bài tập phục hồi nhàm chán thành những trò chơi thú vị và hấp dẫn. Hệ thống cũng cho phép theo dõi tiến trình một cách chính xác, đo lường phạm vi chuyển động, lực và tốc độ của bệnh nhân trong quá trình điều trị. Đặc biệt, việc cá nhân hóa bằng cách điều chỉnh độ khó theo khả năng của từng bệnh nhân giúp đảm bảo tối ưu hiệu quả điều trị.

AR và VR trong Y tế đã chứng minh được hiệu quả trong nhiều lĩnh vực điều trị:

• Trong việc phục hồi sau đột quỵ, bệnh nhân có thể luyện tập vận động tay chân thông qua các hoạt động AR và VR được thiết kế đặc biệt. Công nghệ này cũng được ứng dụng trong điều trị rối loạn thăng bằng bằng cách mô phỏng các tình huống đi lại an toàn, giúp bệnh nhân rèn luyện kỹ năng trong môi trường được kiểm soát.
• Đối với phục hồi chấn thương thể thao, AR và VR cho phép tái tạo các chuyển động trong môi trường được kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo an toàn cho quá trình phục hồi.

4. Công Nghệ AR Dẫn Đường Trong Bệnh Viện

Một trong những ứng dụng thực tế và triển khai rộng rãi nhất của AR và VR trong y tế là hệ thống chỉ đường thông minh giúp bệnh nhân, người thăm nuôi và thậm chí cả nhân viên y tế tìm đường trong các bệnh viện lớn phức tạp.

Hệ thống có thể hoạt động linh hoạt qua nhiều nền tảng như website, ứng dụng AR trên smartphone hoặc kính AR thông minh. Hệ thống tích hợp đa ngôn ngữ với lịch hẹn và hồ sơ bệnh viện để tự động dẫn đường trong bệnh viên, đồng thời cập nhật theo thời gian thực về thay đổi phòng khám hoặc tình huống chậm trễ.

Ngoài ra, công nghệ trong tương lai sẽ được phát triển để xử lí các tình huống phức tạp hơn với AI để cá nhân hóa trải nghiệm, chỉ đường thông minh khi có sự cố khẩn cấp tới tiện ích gần nhất, tối ưu lộ trình cho từng bệnh nhân,…

Lợi Ích Của AR và VR Trong Y Tế

Lợi ích chính của công nghệ AR và VR trong y tế:

✅ Nâng cao chất lượng đào tạo: Bác sĩ và y tá được thực hành trong môi trường an toàn, thực tế

✅ Tăng độ chính xác: Giảm thiểu sai sót trong chẩn đoán và phẫu thuật

✅ Cải thiện trải nghiệm bệnh nhân: Giảm đau, lo âu và thời gian hồi phục

✅ Tiết kiệm chi phí: Giảm nhu cầu về thiết bị y tế đắt tiền và mô hình thực hành

✅ Tăng khả năng tiếp cận: Đào tạo từ xa và hội chẩn y tế qua AR và VR 

Mặc dù tiềm năng to lớn, công nghệ AR và VR trong y tế vẫn đối mặt với một số thách thức cần được giải quyết để có thể ứng dụng rộng rãi. Các rào cản chủ yếu đến từ vấn đề chi phí đầu tư và vấn đề kỹ thuật, công nghệ.

Xu Hướng Tương Lai của AR và VR Trong Y Tế

1. Phẫu Thuật Từ Xa

Trong tương lai, kết hợp AR và VR trong y tế với robot phẫu thuật và mạng 5G tốc độ cao sẽ cho phép các chuyên gia thực hiện phẫu thuật từ xa, mang lại chăm sóc chất lượng cao đến các vùng xa xôi, giảm thời gian chờ đợi và chi phí di chuyển. Trên thực tế, phép màu này đã xảy ra trên thực tế với ca phẫu thuật cắt bỏ tuyến tiên liệt của Bác sĩ Zhang Xu năm 2024 cho một bệnh nhân cách hơn 8.000km. Điều này đã mở ra một thời đại mới nơi y học không còn bị cản trở bởi khoảng cách, dù ở bất cứ đâu, con người cũng sẽ có thể được điều trị tốt nhất có thể nhờ công nghệ.

2. Trí Tuệ Nhân Tạo với AR và VR

Với xu hướng phát triển chóng mặt của trí tuệ nhân tạo, việc tích hợp AI với VR/AR sẽ tạo ra bước đột phá mới trong việc chẩn đoán, dự đoán, phân tích dữ liệu với vai trò là trợ lý ảo của y học.

AI có thể phân tích hình ảnh y khoa trong môi trường VR/AR và đưa ra gợi ý chẩn đoán, hướng dẫn trực tiếp trong ca phẫu thuật phức tạp và mô phỏng kết quả hành động để bác sĩ có thể lường trước các tình huống có thể xảy ra để chuẩn bị một cách đầy đủ và kịp thời nhất.

3. Cá Nhân Hóa Trải Nghiệm

VR/AR sẽ cho phép tạo ra kế hoạch điều trị hoàn toàn cá nhân hóa dựa trên đặc điểm sinh học và bệnh lý của từng bệnh nhân qua hồ sơ y tế đồng bộ. Bác sĩ có thể mô phỏng cơ thể bệnh nhân từ dữ liệu CT/MRI, lập kế hoạch phẫu thuật chính xác trên mô hình cụ thể, giải thích tình trạng bệnh qua hình ảnh trực quan, và theo dõi tiến trình điều trị thông qua các mô hình 3D được cập nhật liên tục.

Kết Luận

Công nghệ thực tế ảo và thực tế tăng cường đang mở ra kỷ nguyên mới trong y tế, với tiềm năng cải thiện mọi khía cạnh từ đào tạo y khoa, chẩn đoán, điều trị đến phục hồi chức năng. Mặc dù còn một số thách thức cần vượt qua, xu hướng tích hợp VR/AR vào hệ thống y tế là không thể đảo ngược.

Các cơ sở y tế và bệnh viện nên nghiêm túc xem xét việc đầu tư vào công nghệ AR/ VR để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, cạnh tranh hiệu quả và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của bệnh nhân trong thời đại số.